VERZORGINGSKALENDER

BEMESTING wordt nu niet toegepast. De bomen groeien in deze koudste maanden niet en het heeft dus geen zin om bemesting te geven.

WATERGIFT Bomen die buiten blijven staan, hebben het moeilijk om op te drogen, let hier goed op want te natte wortelkluit betekent onvermijdelijk wortelrot. Bij vorst ook goed uitkijken dat de bomen niet droogvriezen. Ook bij vriesweer moet er af en toe water gegeven worden.

VORMSNOEI kan gerust als men de bomen beschut zet nadat men ze gevormd heeft. Bij loofbomen kan men beter wachten om te vormen tot het voorjaar zodat de sapstroom terug op gang komt en men de takken beter kan plooien.

Je kan in deze rustige periode al grondmengsels klaarmaken, potten schrobben, je materiaal onderhanden nemen enz… Ook heb je in deze periode de ideale gelegenheid om naar de wintersilhouetten van bomen te kijken om zo beter de takkenstructuren te leren kennen.

Bomen die beschut staan, moeten regelmatig verlucht worden (ook bij vorst), zodat ze kunnen drogen. Ook hier zeker opletten dat de wortelkluit regelmatig water krijgt.

Alhoewel het nog koud is, begint nu toch stilaan de de groeicyclus van heel wat bomen. Je kan het nog niet zien maar de botten beginnen te groeien, de sapstroom komt op gang. Zorg dat intussen alles klaar staat voor de verpotsessies, zodat je kan beginnen als de knoppen duidelijk zwellen maar de bladeren nog niet zichtbaar zijn. Blijf ook voor verluchting zorgen en let zeker op die bomen die al verpot zijn. Ze gaan het extra moeilijk hebben als ze vrieskou krijgen. Bescherm deze bomen zoveel mogelijk. Denk er aan dat bloeiers NA de bloei worden verpot.

VORMGEVING kan gerust als men de bomen beschut houdt van de koude en de gure noorderwinden. Naar het einde van de maand kan men starten met loofbomen te vormen. Acers kunnen beter nog even wachten

STANDPLAATS Als het niet meer vriest, kunnen de bomen terug op hun gewone standplaats in de tuin maar denk eraan dat het nog winter is en je niet veel stabiliteit kan verwachten van het weer in onze streken. Laat je de bomen nog in de serre of winterberging, zorg er dan voor dat de temperatuur niet te hoog oploopt op zonnige dagen. Zorg ook voor voldoende verluchting.

PREVENTIE Lichte preventieve behandeling tegen allerhande infecties en insecten kan wel. Meestal wordt hiervoor een mengsel van water en jinproduct gebruikt. (het jinproduct wordt verdund tot 10% met water en over de takken verneveld. Bescherm hierbij wel de wortelkluit). Men kan ook spuiten met winterolie voor een grote schoonmaak van de overwinterende insecten, larven en eieren. Niet-verpotte bonsai kunnen al licht bemest worden. Best vloeibare meststoffen gebruiken in dit seizoen en vooral weinig stikstofrijk mest gebruiken. De bomen gaan anders te snel groeien met noodlottige gevolgen voor de jonge scheuten bij vriesweer.

BEMESTING vanaf het moment dat de bomen groei beginnen te vertonen, kan je ook beginnen met mest geven. Voor bomen die hun definitieve vormgeving hebben, geef je gematigd stikstof omdat anders de groei te uitbundig zou kunnen worden. De bomen die nog in hun beginstadium als bonsai staan, mogen meer stikstof krijgen omdat je zo meer en sterker loof stimuleert.

WATERGIFT: De vuistregel blijft hier dat bomen pas water nodig hebben als de potkluit opgedroogd is. Voor loofbomen is het zaak de potten niet te fel te laten uitdrogen, bij coniferen is dit minder een probleem. Daar is het zelfs een zegen als de bomen wat droger kunnen staan omdat dit nu eenmaal beter aansluit bij de natuurlijke habitat van de meeste coniferen.  

VORMSNOEI kan nu op alle bomen, de sapstroom komt nu op gang waardoor de takken gemakkelijker kunnen plooien bij eventuele vormgeving.

VERPOTTEN Ook hier geldt de regel dat de boom een beginnende groei moet vertonen. De ideale indicator is het scherp worden van de nieuwe botten. Ook hier is het tijdstip belangrijk om de hergroei snel op gang te krijgen zodat de wondes goed genezen en de boom kan profiteren van de groeikracht die in de lente voor handen is.

Het grondmengsel is afhankelijk van de soort.  Bij loofbomen gebruik ik vooral akadama. Bij coniferen daarentegen is de mengeling akadama en split of kiriyu in een verhouding van 60-40 of zelfs 50-50, afhankelijk van de standplaats.  (in volle zon en wind iets meer akadama omdat die het water langer vasthoudt). Als je andere grondmengsels wil gebruiken, let dan vooral op het feit dat de grond niet te veel water mag vasthouden. (bvb in potgrond zit turf vermengd dat een sponseffect heeft. Hierdoor wordt het water erg lang vast gehouden en loop je kans dat de wortels gaan rotten omdat je teveel water geeft. )

STANDPLAATS Als je bomen overwinteren in een serre moet je nu gaan opletten dat de temperatuur in de serre niet te hoog oploopt door de zonnestralen overdag. Ook verluchten is erg belangrijk omdat de vochtigheidsgraad in een serre veel hoger ligt dan buiten en de bomen slechter opdrogen waardoor ze meer kans lopen op schimmels en wortelrot.  Staan je bomen buiten, let er dan op dat bij overvloedige regenval de bomen het overtollige water goed kwijt raken, bvb door de potten schuin te zetten. Vers verpotte en gesnoeide bonsai zijn extra kwetsbaar, stel ze dan ook enkele weken beschermd op en controleer goed op de waterdrainage. 

De winter is voorbij, toch blijft het weer in België erg wisselvallig in deze periode van het jaar. Zowel veel regen, vorst als vriesweer zijn nog altijd mogelijk. Daarom blijft aandacht noodzakelijk.

BEMESTING Steeds meer bomen gaan beginnen groeien, de bemesting kan stilaan op haar normale schema gebracht worden. In de lente een mengsel met voldoende stikstof om de bladgroei te stimuleren, later op het groeiseizoen meer doseren met stikstof om de bomen de kans te geven goed af te harden en reserves op te bouwen.

WATERGIFT: Gelet op het wispelturige weer in april zeer goed in de gaten houden dat de bomen niet verdrinken in het water of zelfs nog droogvriezen. Dagelijks controleren is noodzakelijk.

VORMSNOEI. Kan volop, ook bij de latere starters is het nu meestal mogelijk. Toch blijft de vuistregel dat je aan de bomen moet kunnen zien dat ze beginnen te groeien (door de zwellende botten, het stilaan opengaan van de kaarsjes bij dennen, enz….)

VERPOTTEN is nu stevig aan de orde. Alle bomen die beginnen groeien en een volgroeid wortelnet hebben (die zich stilaan uit hun eigen pot beginnen duwen, bvb) of die omwille van hun snelle groei sowieso elk jaar moeten verpot worden, worden nu verpot. Let wel dat jonge bonsai doordat ze harder gestimuleerd worden om te groeien, vaker zullen moeten verpot worden dan bomen die hun uiteindelijke vorm bereikt hebben.

STANDPLAATS de bomen kunnen nu op hun vaste plaats in de tuin, toch blijft het opletten voor een vorstnacht, zeker bij bomen met vers loof. Bomen uit de serre worden ook terug op hun buitenplaats gezet, enkel de vorstgevoelige planten komen ’s avonds terug binnen.

BEMESTING De bomen kunnen volledige bemesting krijgen, dit is ook het moment om een eerste keer te controleren op ingroei. De bloeiers, behalve de azalea, zijn nu wel uitgebloeid en kunnen gesnoeid en verpot worden.  

WATERGIFT: De vuistregel blijft hier dat bomen pas water nodig hebben als de potkluit opgedroogd is. Voor loofbomen is het zaak de potten niet te fel te laten uitdrogen, bij coniferen is dit minder een probleem. Daar is het zelfs een zegen als de bomen wat droger kunnen staan omdat dit nu eenmaal beter aansluit bij de natuurlijke habitat van de meeste coniferen.  

VORMSNOEI Kan nu volop gebeuren, de bomen groeien sterk en gaan weinig last ondervinden van de snoei.

VERPOTTEN: het verpotseizoen loopt op zijn laatste poten. Alleen de bloeiers worden nog verpot.

STANDPLAATS De bomen staan nu op hun zomerstandplaats, vorst komt nu niet meer voor (tenzij per hoge uitzondering) en de bomen kunnen dus volop genieten van de buitenlucht. Indoorbonsai kunnen nu eveneens naar buiten. Er kan erg veel regen vallen in deze periode. Let erop dat het water voldoende kan afgevoerd worden. Bomen die net verpot zijn en teveel water krijgen, kunnen wortelrot krijgen.  

PREVENTIE Planten regelmatig nazien op bladluis, spint en witte vlieg en eventueel spuiten indien nodig met aangepast product. Deze behandeling een 3-tal keer herhalen om de 3 weken. Liefst afwisselen met een 2-tal producten, zodat de insecten minder resistent worden

De laatste bomen worden gesnoeid en verpot (Azalea- bonsai). Opletten voor ongedierte, rupsen, mieren, bladluizen enz…. Vooral vochtig, warm weer vinden deze beestjes leuk.

BEMESTING Wordt verder gegeven zoals vorige maand. Dit is een groeiseizoen en de bomen verbruiken nu veel voedsel.

WATERGIFT: De bomen kunnen zeer snel uitdrogen, goed controleren en tijdig water geven is de boodschap.

VORMSNOEI blijft mogelijk, je kan nu ook al bladsnoei toepassen om een tweede groeiseizoen te forceren.

VERPOTTEN gebeurt nu niet meer tenzij in hoge nood.  

STANDPLAATS De zon kan ongenadig uithalen, zeker als het geregend heeft gaan de bomen zeer snel verbranden als de zon de overgebleven druppels gebruikt als brandglas.

Planten regelmatig nazien op bladluis, spint en witte vlieg en eventueel spuiten in dien nodig, met aangepast product, deze behandeling een 3 tal keer herhalen om de 3 weken. Liefst afwisselen met een 2 tal producten, zodat de insecten minder resistent worden

BEMESTINGwordt verder gegeven zoals vorige maand. Dit is een groeiseizoen en de bomen verbruiken nu veel voedsel.

VORMSNOEI blijft mogelijk, maar bij grootte hitte is dit niet wenselijk. Juniperussen moeten nu volop geplukt worden

WATERGIFT tijdens periodes met hoge temperaturen is aandacht voor de standplaats extra noodzakelijk. LOOFBOMEN staan best op een plaats die schaduwrijk is op de heetste uren van de dag. Ochtend- en avondzon zijn daarentegen wel goed voor de bomen. Hou je hier rekening mee dan zal de boom je belonen met mooier loof (minder zonnebrand, langer groen blijven en in de herfst een rijkere verkleuring). Naaldbomen kunnen over het algemeen veel beter tegen de warmte en zonnestralen maar toch is ook hier de boodschap van goed op te letten. Bomen drogen sneller uit, SHOHIN hebben nu vaak 2 tot 3 maal per dag water nodig, net als accentplanten. Deze kunnen boven een grintbak met water geplaatst worden, door de verdamping van het water, uit de bak, blijven deze boompjes langer vochtig tijdens de hete dagen.

Zware SNOEI en TRAINING is nu niet echt op zijn plaats. Alleen sterke groeiers kunnen blijvend gevormd worden (jeneverbes, pinus…). de accentplantjes op hun plaats gezet. Je saikei is een feit. Let er wel goed om dat de compositie niet uitdroogt want ze is in vergelijking met andere bonsai relatief weinig grond die vocht kan vasthouden.Vochtminnende bonsai kunnen zoals in de rest van de zomermaanden zelfs met hun voeten permanent in een schaal met water staan (wilg, berk, els,…)

BEMESTING blijft belangrijk om genoeg krachten voor de komende winter en het stevig uitlopen volgende lente op te doen. De gebruikelijke dosering mag zeker nog de hele maand aangehouden blijven. Ook zal er minder takkensterfte voorkomen bij bomen die goed bemest zijn.

VERMEERDEREN kan nu. Het is het moment om zomerstekken te nemen. Veel soorten laten zich op deze manier vermeerderen .Zorg altijd voor een verhout gedeelte aan je stek, verwijder altijd het overtollig loof en plaats de stekken in goede stekgrond (grond die vochthoudend is maar toch goed doorlatend is) en plaats de stekken op een lichte maar schaduwrijke plaats.

BEDRADING: men moet opletten dat de bedrading niet ingroeit want de takken dikken nu extra.

Langzaam komt de herfst eraan. Veel bonsai krijgen extra aantrekkingskracht door de herfstkleuren of rijpe vruchten. Dit is dan ook een uitgelezen moment om mooie foto’s te maken.

 Vruchthoudende bomen verander je zo weinig mogelijk van standplaats. Een aantal bomen heeft nl de neiging om de vruchten af te stoten als de standplaats verandert. Echt hete dagen zijn er niet meer en dus is bescherming voor de middagzon voor alle bomen niet meer zo belangrijk.

WATERGIFT kan nu stilaan ook wat verminderen, je zal merken dat je bomen langer vocht houden. Blijf wel steeds controleren want droge wind doet de wortelkluit zeer snel opdrogen.  Als de bonsai te veel water krijgen, zal de verkleuring vaak niet zo rijk zijn als mogelijk.

BEMESTEN is niet meer nodig, men kan zwakkere bomen misschien een stikstof arme meststof geven. de bomen moeten stilaan afharden voor de winter. Soorten met rijpende vruchten krijgen  geen bemesting tot de vruchten afgerijpt zijn. Omdat insecten  en andere planteneters in dit seizoen kracht moeten opdoen voor de winter, is extra waakzaamheid zeker geboden. Schimmels en andere ziekten krijgen nu ook meer vat op de bomen omdat juist de vochtigheidsgraad wat hoger ligt maar het toch nog steeds warm kan zijn. (de ideale voedingsbodem voor vele beestjes)

VORMSNOEI doe je best niet meer. De bonsai moeten nu de kans krijgen om af te harden. Als je nog stevig gaat insnoeien, gaat de boom reageren met nieuwe groei maar die gaat niet meer de kans krijgen om af te harden voor de winter waardoor de boom verzwakt en moeite gaat hebben om de winter door te komen.

BEDRADING men moet opletten dat de bedrading niet ingroeit want de takken dikken nu extra.

BEMESTING is nu overbodig, planten nemen bij deze temperaturen geen voeding meer op. De dorre bladeren worden zoveel mogelijk van de bodem verwijderd, ook de ruimte rondom de potten goed zuiver houden, rottend afval is de broeihaard voor schimmels, infecties en ongedierte. Blijf ook de bedrading controleren, je voorkomt zo zware ingroeiwonden.

WATERGIFT Door de grotere kans op neerslag en de lagere temperaturen zal je minder water moeten geven maar let toch op, sommige bomen hebben ook een watergift nodig na een regenbui, vooral als ze een stevige kruin hebben die over de potrand uitsteekt. Regen geraakt hier niet op de potgrond en zo kan je bonsai alsnog uitdrogen. Vorstgevoelige bomen moeten in de gaten gehouden worden, de eerste prikjes van koning winter kunnen al deze maand. De bomen die beter wat droger staan, kan je nu best al onder een afdak zetten of zo plaatsen dat het regenwater van de pot af kan lopen. Plaats een spie onder een potrand, hierdoor loopt er meer water weg dan er in de grond kan dringen. Een ander onaangenaam bijverschijnsel van de naderende winter zijn de vogels die nog op zoek zijn naar eten of bijkomend nestmateriaal om de winter door te komen. Het mos op de potten wordt dan ook zeer vaak slachtoffer van heel ijverige vogels.

VORMSNOEI is ook nu niet echt aangewezen. De meeste bomen lassen een groeistop in tijdens de koude en donkere maanden van het jaar en hierdoor gaan de snoeiwonden slecht genezen. Er is dan ook veel kans op infecties of schimmels. Dennen laten nu massaal de oude naalden vallen, pluk de dorre naalden zoveel mogelijk weg.

Deze maand verschilt niet zo veel meer van de vorige. De meeste bomen groeien nu niet meer of nog heel beperkt. Het is in deze en komende maanden vooral belangrijk om de bomen zo goed mogelijk door de gure weersomstandigheden te loodsen. Blijf daarom goed controleren dat de potgrond kan opdrogen, dat de bomen zeker niet te nat komen te staan, let ook op vallende bladeren en takken van grote bomen (vaak waait het pittig in de herfst). Ze kunnen je bonsai beschadigen.

VORMGEVING is nu wel weer mogelijk, vooral bij bladverliezende bomen is nu het moment aangebroken om eventueel correcties aan te brengen. Dit kan door bedrading of zelfs snoei maar dan moet je wel zeer goed de wonde afdichten. Grote snoei stel je best uit tot het voorjaar.  Denk er wel aan dat bomen in rust een stuk fragieler zijn, de takken en twijgjes breken een stuk makkelijker.

STANDPLAATS De gevoelige bomen staan vanaf nu best beschermd tegen koude wind en vriestemperaturen. Heb je een serre, dan is dit natuurlijk een goede schuilplaats maar een overdekt terras tegen het huis aan en uit de wind, kan ook al wonderen doen.

Je kan nu ook stilaan wat gaan bijlezen, je materiaal kuisen, in de olie zetten en aanscherpen, je potten nakijken en al plannen maken voor komende projecten.

Voor de indoor liefhebbers breekt nu de periode aan waarin hun bonsai extra licht vragen, het natuurlijk licht is veel te zwak geworden en de gewone huisverlichting is niet voldoende. Een goede plantenlamp is dan ook geen overbodige luxe. Ook de bevochtiging van de bomen is nu erg belangrijk omdat de omgevingsvochtigheidsgraad in een huiskamer nu erg laag wordt door de verwarming. Het is aangewezen om de bomen vaker te benevelen of indien mogelijk je standplaats te voorzien van een luchtbevochtigingsinstallatie. Het kan natuurlijk ook door de bomen op een schaal met natgemaakte steentjes te zetten. 

De winterberging wordt klaargemaakt om in geval van strenge vorst de bomen een gepast onderkomen te geven. Let wel op dat de bomen niet te warm staan want dit zo ze kunnen stimuleren om te beginnen groeien en dat is op termijn funest voor de bonsai. Enkele nachten vorst kan ook niet veel kwaad, tenminste als de bomen niet uit een tropisch klimaat komen. Azalea en esdoorn zijn ook wel gevoelig voor vorst, vooral dan voor de droge, schrale oostenwind.

Enkele vuistregels:

- als de potgrond bevroren is, kan er geen water meer bij de wortels komen en vriest de boom droog. Zorg dan ook dat de grond voldoende vochtig is vooraleer het begint te vriezen. Zo kan je enkele dagen zonder water geven overbruggen. Als het langer blijft vriezen, is het soms noodzakelijk de potten te laten ontdooien om opnieuw water te kunnen geven.

- Een korte, onverwachte vriesnacht kan je overbruggen door de bomen te benevelen. IJs is een goede isolator. Het is ook een veel toegepaste maatregel in de fruitteelt om vroege bloesems te beschermen. Bernevelen wil wel niet zeggen, kletsnat spuiten.

- Als bomen worden ingekuild, zorg dan ervoor dat knaagdieren niet aan de wortels kunnen gaan knabbelen.

- Als de bomen in een serre staan, let er dan op dat de temperatuur niet te hoog oploopt tijdens zonnige dagen. Probeer in de serre de temperatuur net boven het vriespunt te houden. December is ook de perfecte periode om je materiaal na te kijken en in te oliën.